Gebaseerd op ware gebeurtenissen
Vijf minuten, majoor?
We wachten op de zon.
Haal m'n verrekijker uit m'n vertrek. -Maar commandant...
Doe het.
20 december 1915 Gallipoli, Turkije
Blijf daar.
Boobytrap?
Beweeg of sterf.
De goddeloze hufters.
De Anzacs trekken zich terug.
Na 7 maanden trokken de Australische en Nieuw-Zeelandse troepen zich terug.
Ik kon de verrekijker niet vinden, commandant.
Ik had 'm al bij me. Sorry.
Noord West Victoria, Australië
Vier jaar na de slag om Gallipoli
Ik denk dat we dichtbij zijn, joh.
Heel dichtbij.
Ik zei je toch dat er water was? Ik zei 't je.
Lizzie?
Gaat 't wel?
Arthurs teen komt weer door z'n schoen. Hoe doet hij dat toch?
De jongens liggen in bed. Ze wachten tot je komt voorlezen.
Ik ben doodmoe, Lizzie. -Kom nou.
Dit is 't fijnste moment van de dag voor ze.
Prins Hoessein riep de man...
...en vroeg waarom het tapijt zo duur was.
Hij zei: Het moet van iets heel bijzonders gemaakt zijn.
De koopman antwoordde: Mijn prins...
...het zal u nog meer verbazen als ik u vertel dat het betoverd is.
Wie op dit tapijt gaat zitten, z'n ogen dichtdoet...
... en het toverwoord 'Tangu' zegt...
...wordt meteen door de lucht overal heen gebracht...
...waar z'n hartje begeert.
Ik heb water gevonden op vijf meter. Een beetje brak, goeie druk.
We kunnen er vee houden.
Ze hebben niet eens de modder eraf gehaald.
Het is nu al vier jaar geleden.
Je bent zo knap.
Je kan water vinden, maar niet je eigen kinderen.
Waarom kan je ze niet vinden?
Je bent ze kwijt.
Kom op, Art. Daar win je geen medailles, man.
Het duurt twee uur voor we in Rainbow zijn. Opschieten.
Begrepen? -Ik weet 't nu wel, pa.
Ik pas op m'n broers. Hou m'n hoofd laag. Ik weet 't.
Hou van je, pa.
Je begrijpt toch dat ik niet met een gerust geweten...
...je vrouw in gewijde grond zou kunnen begraven...
...als ze zich van het leven had beroofd.
Gewijde grond is zijn belofte aan zijn volgelingen.
Ze viel erin en verdronk. Uw geweten is dus zuiver.
Drie zoons omgekomen. Dat was een enorme beproeving voor Eliza.
Het boek Job leert ons dat God iemand op de proef stelt om 'n reden.
Veel gezinnen hier hebben zonen die zijn gestorven voor hun vaderland.
Je hebt veel lef om hier te komen en eisen te stellen.
Je bent hier al vier jaar niet geweest.
Je hebt niet gebiecht.
Voor God ben je vrijwel verloren. -Ja.
En jij en God mogen mij aan de varkens voeren.
Maar deze vrouw kwam hier elke zondag.
Het graf is gegraven. Ik vraag alleen dat je wat zegt en wat aarde schept.
Die wagen van je.
Die zou de mensen hier goed van pas komen. Een offer aan God.
Laat hij die dan ook maar nemen.
Ik zal ze vinden, liefje.
Ik vind ze en ik breng ze terug bij jou.
We zijn er bijna.
Nu niet. Straks.
We moeten nu dus geëscorteerd worden in ons eigen land.
Waarom moeten we hierheen terug?
Majoor Hasan Bey voor luitenant- kolonel Hughes bij de Oorlogsgraven...
Ik weet wie hij is.
Koninklijke Oorlogsgraven Gallipoli 1919
Vier jaar geleden had ik een medaille gekregen als ik die hufter had gedood.
Luitenant-kolonel Hughes, ik stel u voor aan majoor Hasan Bey.
Majoor Bey was commandant... -Gewoon majoor Hasan.
Bey betekent 'meneer'. -Inderdaad.
Mr Bey gaf jullie op je donder bij... -We weten wie majoor Hasan is.
Engels?
Ik zie dat u eindelijk het schiereiland hebt ingenomen.
De slag verloren, de oorlog gewonnen.
Goed, sergeant Tucker brengt u naar uw verblijfplaats.
Kunnen we elkaar spreken in mijn tent als u zich hebt opgeknapt?
Deze kant op.
Nu ik hier toch ben, kan ik misschien helpen.
Als er paarden getraind moeten worden, kan ik een ritje gaan maken.
Het liefst iets pittigs.
Sergeant Tucker, breng luitenant Greeves naar Widow Maker.
Ze kan wel wat training gebruiken. -Met genoegen, meneer.
We zijn al begonnen met werken tussen de Nek en Hill 971.
Ik neem aan dat u al op de hoogte bent.
We willen graag dat u helpt bij 't zoeken naar onze doden.
Jullie doden?
We hebben bij Gallipoli zo'n 10.000 Anzacs verloren, de helft is nog zoek.
Van hen die begraven zijn, zijn veel graven overwoekerd of weggespoeld...
...of hun kruizen zijn gebruikt als brandhout na onze evacuatie.
Aftocht.
Was u hier? -Eerste Lichte Cavalerie.
Wat wilt u van me?
Het land is veranderd, maar u kent het terrein heel goed.
Hopelijk kunt u helpen de compagnieën te vinden die we kwijt zijn.
We kunnen morgenochtend beginnen.
Wij hebben 70.000 man verloren.
Hier, bij Canakkale.
Voor mij is dit oord één groot graf.
Jemal.
Ik snap niet waarom jullie klagen. Het is hier een echt paradijs.
Als jullie deze heuvel op de eerste dag hadden veroverd...
...dan hadden wij verloren.
Hoe dichtbij waren we?
Daar.
Alstublieft.
Uw paradijs.
Joshua. Waar zijn de jongens?
Ed, Henry, we gaan naar huis. Rennen.
Kom op, Ed.
Jongens.
Ga liggen.
Alles is goed, jongens.
Mooi dat je je broertjes niet achterliet, Art.
Wat is ook alweer 't toverwoord, Ed? Waardoor het tapijt vliegt?
Tonga? -Tangu, oen.
Dat is 't, Tangu. Kom, dicht bij elkaar. Ogen dicht.
Ed kijkt toch, pap. -Ogen dicht.
Het werkt alleen als je je ogen dicht hebt.
Oké jongens, wegwezen. Allemaal samen.
Istanbul - Drie maanden na zijn vertrek uit Australië
Meneer. Dit hotel alstublieft. Zes kamers, mooie kamers.
Meneer, kijk. Heel schoon.
Donder op. Allebei. Ga weg.
Alles wat u wilt, kan m'n mama maken. Warm water. Geen Duitsers.
Nee. Ophoepelen. -Mooi hotel. Mooiste kamer.
Ik ga naar Gallipoli. Hoe kom ik daar?
Ik wil naar Gallipoli. -Schone lakens. Warm water.
Kom naar ons hotel.
Mooi hotel. Mooi uitzicht. Mijn Anne kan alles maken wat u wilt.
Misschien kan jij helpen. Ik ga naar Gallipoli.
O, nee. Niemand gaat daarheen zonder vergunning.
U moet naar 't Britse ministerie van Oorlog in Sultanahmet.
Sultanahmet. Kom. -De oude stad.
Ik zou m'n tas maar in de gaten houden. Doortrapte boefjes.
Waar gaat u naartoe?
Schoffie.
Geef m'n tas terug, rotjoch.
Ziet u? Mooi hotel.
Schone lakens. Warm water. Geen Duitsers.
Mama. Mama. Ik heb een vreemdeling gevonden.
Slim mannetje van me. Ik kan je wel opeten.
Ik heb een kamer nodig.
Komt u uit Engeland?
Nee. Ik kom uit Australië.
Het spijt me. Orhan heeft zich vergist. We hebben geen kamers.
Uw zoon heeft me de halve rotstad doorgesleept.
De jongen had gelijk.
Onze mooiste kamer is nu vrij, Mr... -Connor. Joshua Connor.
Ik wil hem hier niet. -We hebben geen keus.
U bent zeer welkom, Mr Connor.
De kamer is boven. Het ontbijt is om 8 uur.
Wilt u dat zij uw thee brengt? -Nee, bedankt.
Maar uw zoon zei dat er warm water was.
Schande dat je jokt. Je bent een verwend moederskindje.
Ik moet 't verkeerd begrepen hebben.
Alstublieft. Dat is zijn taak.
Dit is uw kamer.
Je weet waar alles is.
Kan je me morgen naar 't ministerie van Oorlog brengen?
Ik betaal ervoor. -Zeker.
Vader, hou op. Hou op. Hou op.
Hij is nog niet dood, vader.
Handdoeken voor u, Mr Connor. Ik maak een warm bad voor u klaar.
Het duurt eventjes. Mijn zoon liegt niet.
Hij lijkt een vindingrijk jochie. -Dat is hij. Heel vindingrijk.
Hebt u kinderen?
Drie zoons.
Wat verkopen ze?
Ze verkopen niets. Het is een oproep tot het gebed.
Uw gids is verouderd. -Ik ben hier niet als toerist.
Maar u moet de Blauwe Moskee zien.
Zelfs in mijn rotstad, is het een prachtige plek om God te vinden.
Voor Hem ben ik hier ook niet.
Ik ben onderweg naar Gallipoli.
U bedoelt Canakkale.
Er zijn daar alleen maar geesten.
Mijn zoon kan u morgen niet helpen. We hebben hem hier nodig.
Ga in bad en kom terug.
We geven burgers geen reisvergunning naar de Dardanellen.
Het is een beladen militaire zone.
Onze vrienden, de Grieken, hebben het verergerd...
...door de Turkse westkust binnen te vallen.
Het zal even duren voor we orde kunnen scheppen in deze chaos.
Arthur, Henry...
...en Edward Connor. Dienden alle drie in het 7de AIF Bataljon.
Ze namen samen dienst...
...en ze stierven samen. Ze kwamen om op één dag.
7 augustus...
... 1915 bij Lone Pine.
Op dit moment zijn daar mensen van de Koninklijke Oorlogsgraven.
Er wacht ze een enorm karwei.
Begrijp goed dat die mannen bij Gallipoli experts zijn.
Ik heb alleen een stukje papier met een stempel nodig...
...waarop staat dat ik daarheen mag.
Dat kan ik niet doen. Zelfs niet als ik dat zou willen.
Ik kan ze vinden.
Hoe zou u dat willen doen?
Weet u wat het leger deed met dood kanonnenvoer...
...na Waterloo, de Krim en Khartoum?
Ze groeven een enorme kuil...
...en harkten de hele berg erin met wat ongebluste kalk.
Geen namen. Paarden, ezels...
...en de mannen. Alles omgezet in mest.
Dit is de eerste oorlog waarin 't iemand wat kan schelen.
Mijn jongens...
...horen thuis begraven te worden. Naast hun moeder.
Ga naar huis, Mr Connor.
Bijeenkomst Turkse Nationalisten.
Engelsen, ga weg. Engelsen, ga weg.
Zijn er waar u vandaan komt ook zulke gebouwen?
Maar hij gaf niet op. Hij bleef drie dagen vechten.
Hij heeft me 25 piasta's betaald en...
Ik zei u dat m'n zoon moest werken.
Hij is tien. Wat verwacht u dat hij zegt?
Geef hem het geld terug. -Maar mama...
Geef het terug.
Hou maar. Het is ons geheim.
Mr Connor. Wilt u ontbijten? -Graag.
Ik vind het heel fijn dat u mij bezoekt, professor.
Ik onderzocht net sultan Mehmets aambeien.
Sorry, ik versta het niet.
Mijn god, wat een enorme dingen.
En ze laten vocht door.
Wat zegt hij?
M'n vader hoopt dat u uw ontbijt lekker vindt.
Hebt u misschien...
...een gekookt ei?
Ik kan die kamer niet langer verdragen. Er werd altijd zo veel gelachen.
Het leven dat je vader beloofde was een illusie.
Je kunt niet langer doen alsof je Europees bent.
Orhan, haal een ei voor me.
Ayshe.
Je bent een Osmaanse vrouw.
Het wordt tijd dat je je ook zo gedraagt.
Het wordt van je verwacht.
Je moet doen wat goed is, al was het maar voor de jongen.
Om die dingen weg te halen moet je voorzichtig te werk gaan.
Helpt u me?
Waar is z'n vrouw?
Hoe moet ik dat weten, pap? Vraag het hem als u 't wilt weten.
In 't Engels. Hij spreekt niets anders.
Engels?
Uw vrouw. Hij vraagt waar ze is.
Ze is dood.
En uw zoons?
Ik kan het in z'n ogen zien.
Zonder papieren mag u niet naar Gallipoli.
Neem de veerboot naar Chanak en zoek daar een visser.
Voor geld vaart hij u over de Straat. Hij hoeft geen Engelse vergunningen.
Mr Joshua.
Zoek alstublieft mijn papa in Canakkale.
Zeg hem thuis te komen. Mama heeft hem nodig.
Is dit je vader?
Wie is dan man in het hotel? -M'n oom.
Ik zal wel rondkijken.
Neem hem mee naar huis.
Wat deed je voor de oorlog?
Dit is het Osmaanse Rijk. 'Voor de oorlog' bestaat niet.
In een ander leven was ik architect.
Ik was ingenieur.
Verwachten we bezoek?
Wie het ook zijn, breng ze naar m'n tent.
Sergeant, pak wat mannen en ga met luitenant Greeves mee.
Mr Connor, ik snap 't niet.
U laat uw boerderij achter en komt opdagen in dit gruweloord. Waarvoor?
Gallipoli is 8 vierkante km. loop- graven, bomkraters, prikkeldraad...
...en meer onontplofte granaten dan er stenen op dat strand liggen.
Het is niet veilig.
Ik weet op welke datum mijn zoons zijn omgekomen. Bij Lone Pine.
Hier is een kaart. En z'n laatste dagboeknotitie is van 7 augustus.
Wees gerust, ik probeer alle mannen daar een naam te geven.
Ook uw zoons. Het spijt me, maar u kunt niet blijven.
Tucker.
Loop met Mr Connor mee naar z'n boot.
Uw zoons.
Sir? Eten. -Kom verder, Dawson.
Prop dit er maar 's in. Spekkie naar uw lachebekkie, hè?
Iets wat u misschien moet zien.
Verdorie.
Zal ik hem arresteren?
En wat dan?
Breng hem wat te eten. En een deken.
Zijn ze allemaal zo koppig?
Het is 'n kwestie van nationale trots voor ze. Jij zou daar goed passen.
Niet zwemmen?
Wat doe je met je boer?
Er vertrekt over twee dagen een bevoorradingsschip.
Misschien kunnen we hem tot die tijd helpen.
Je weet hoe groot de kans is dat hij z'n zoons vindt.
We weten de dag waarop ze omkwamen. Ik ken het gebied.
Wij allebei.
Waarom alles veranderen voor een vader die niet thuis kon blijven?
Omdat hij de enige vader is die komt zoeken.
Sergeant.
Ander plan.
Wie is die Turk?
Hassan de Moordenaar. Hij zag ons landen en hakte ons in de pan.
Heeft m'n halve bataljon weggevaagd. Hij kan je jongens hebben gedood.
We zijn nu allemaal dikke vrienden. Hij krijgt elke dag ontbijt opgediend.
Geen zorgen, Mr Connor. Die zijn van Abdul, niet van ons.
Dit was onze frontlinie.
Jullie waren daar. Machinegeweer hier.
En daar nog een.
We konden jullie zien.
Zo veel blauwe ogen.
Allah wilde het zo.
Blauwe ogen brengen geluk in Turkije. Overal, behalve hier.
Luister. Jongens, luisteren.
We moeten die linkerflank aanvallen. Hoofden laag. Naar voren.
Nu.
Hak die hufters in de pan. We pakken die loopgraaf vandaag nog.
Ze gooien met stenen. Hun munitie is op.
We grijpen die klootzakken. -Als één man.
We gaan. Kom op.
Jullie kwamen van twee kanten.
Hier en hier.
We maakten een dak als bescherming tegen de granaten.
Maar het bleek een val voor onszelf.
Daarbinnen was 't bajonetten...
...messen, handen...
...tanden.
Het was er zo donker en krap dat we niet zagen wie we raakten.
Drie dagen.
We stopten omdat we niet over de lichamen konden klimmen.
Zolang Allah me laat ademhalen, laat me nooit meer zoiets meemaken.
Alles goed, Artie?
Donder op, jullie. Laat me.
Is goed, man. Wat je wilt.
Laat me.
Ze zijn hier.
Meneer.
Het is uw zoon, Edward.
Dat zou ik niet doen.
De smeerlappen hebben hem geëxecuteerd.
Hij beval om niemand gevangen te nemen.
Hij doodde de zieken. Hij schoot de gewonden dood.
Eén schot door het hoofd. Zo deden ze dat. Vooral hij.
Hij heeft uw zoon gedood. Hij gaf ze geen kans. Dat deed hij.
Hou hem tegen. Hou hem tegen, zei ik.
Rustig, sergeant. -Jij hebt mijn zoons gedood.
U hebt ze gestuurd, Mr Connor. Jullie zijn hier binnengevallen.
Neem hem mee. Laat hem bewaken.
Het spijt me heel erg.
Hij heeft nog twee zoons.
We moeten blijven zoeken.
De oorlog is voorbij, sergeant.
We hebben Henry gevonden. -Hij lag naast hem.
Hoe wist u in hemelsnaam dat ze daar lagen?
Maar Art is nog niet gevonden. -We hebben het terrein uitgekamd.
Hij zou z'n broers niet alleen laten, hij moet er dus zijn.
We gaan Henry en Edward morgen netjes begraven.
Ik heb hun moeder beloofd dat ik ze zou vinden...
...en mee naar huis zou nemen.
Dit is nu hun thuis. Het is geen vijandelijk gebied meer.
Ze zijn onder vrienden, misschien de beste die ze ooit hebben gehad.
Laat ze hier en ze blijven bij hun vrienden.
Als u ze meeneemt zijn ze gewoon twee dode kerels op een kerkhof.
Ze wilde ze begraven in gewijde grond.
Hoeveel bloed is er nodig voor het heilig is?
We hebben in vier dagen meer dan 2000 man verloren bij Lone Pine.
De Turken 7000. Wij hebben er ook niet veel gevangen genomen.
Ik weet niet of ik wie dan ook zou vergeven.
De prins deed z'n ogen dicht en zei: Tangu.
En hij gleed door de nacht naar zijn vaders land.
Terwijl het tapijt zachtjes neerdaalde op het gras van het koninklijk paleis...
...viel de sultan op z'n knieën.
Zoute tranen liepen over z'n wangen.
Terwijl hij prins Hoessein omhelsde, riep hij: Mijn zoon.
Mijn zoon. Na al je avonturen...
...heeft het tapijt je op de vier winden hierheen gebracht.
Naar je thuis.
Uw telegram.
Een hele dag verprutst met in de rij staan...
...en vieze thee drinken.
Ik hoor dat er een bordeel is naast het postkantoor.
Ja. Dat heb ik misschien ook gehoord.
De Grieken hebben Smyrna veroverd.
De Britten stonden erbij en keken toe.
We moeten iets doen. -Inderdaad.
Anders beslissen de Britten hoeveel van ons land we mogen houden.
Waarom ben je met die boer begaan? Hij wil je ombrengen.
Vergeef me dat ik stoor.
Majoor Hasan. Ik bied u mijn excuses aan voor mijn uitbarsting.
Er is een Perzisch gezegde: 'Moge je je kinderen overleven'.
Het lijkt een zegen, maar het de ergste vloek die je iemand kan opleggen.
Ik heb deze lijst ontvangen uit Istanbul. Dit is uw achternaam.
Wat is dit voor lijst? -Als dit uw zoon is...
...dan is hij gevangen genomen.
Dan is hij hier niet gestorven.
Hij is weggekomen van Canakkale. Levend.
Waarom is ze niet in de rouw? -Ayshe doet alsof m'n broer nog leeft.
Ik ben bereid om haar als m'n tweede vrouw te nemen.
Fatma vindt 't goed. Ik kan 't betalen.
Joshua Bey.
Hebt u m'n vader gevonden?
Sorry. Stoor ik? Is hij jarig?
Nee. Het is z'n Sünnet.
Verdorie. Dat is een familiefeest. Sorry.
Wilt u m'n litteken zien? -Nee, dank je.
Je hebt gasten.
Welkom terug, Mr Connor. U bent altijd welkom.
M'n excuses, majoor.
Admiraal Calthorpe moet de afspraak verzetten.
Misschien volgende week donderdag? Komt u dat uit?
Ja. Als uw admiraal ook de Grieken zou kunnen verzetten.
Sta ons toe dat we de Grieken via diplomatieke weg aanpakken.
Laten we niet nog een oorlog beginnen.
Het is dezelfde oorlog. Hij is nog niet voorbij.
Majoor Hasan, kunt u me zeggen... -Nee. Ik ben klaar met helpen.
Mr Connor. Hebt u uw paspoort?
U was duidelijk verteld niet naar Gallipoli te gaan.
Ik zit niet in uw leger.
Ik wil de naam van 't gevangenkamp weten waar m'n zoon naartoe ging.
Als u zoon niet thuis is gekomen, dan is de trieste werkelijkheid...
...dat hij is overleden.
Dit was het Osmaanse Rijk.
Een van de grootste rijken ooit en op dit moment wordt het opgedeeld.
De bolsjewisten willen de Zwarte Zee, de Fransen en Italianen de Egeïsche.
En op dit moment in Anatolië, waar de gevangenkampen waren...
...veranderen de Turken en de Grieken het land in een compleet bloedbad.
En waar, in al deze waanzin...
...zou u willen dat we uw zoon zoeken?
Waren de gevangenkampen in Anatolië, zei u?
Wie heeft daar documenten van? -De kampen zijn verdwenen. Allemaal.
En u ook. Luitenant, laat Mr Connor uit.
Ik ben donderdag om 04.00 uur bij uw hotel...
...met uw paspoort en een ticket naar huis via Calcutta.
Ter beschikking gesteld door het Britse leger.
We zorgen ervoor dat u die boot niet mist.
Hebt u zich dit weleens afgevraagd:
Als uw zoon nog leefde...
...zou hij dan niet gewoon naar huis gaan?
Mr Connor, alstublieft.
Mijn broer is op dat schiereiland gestorven.
Mijn verloofde werkt hier bij het Rode Kruis.
Misschien hebt u er wat aan als ik een afspraak regel.
Daar zou ik heel veel aan hebben. Dank u.
Ik denk dat u de weg nu wel weet.
Succes.
Nogmaals bedankt.
Majoor Hasan?
Ik wil met majoor Hasan spreken.
Hij is u gevolgd. Straks worden we opgehangen.
Niemand zegt waar m'n zoon heen is gebracht. Uw leger moet 't weten.
Ik kom niet verder. -Dat geldt voor ons beiden.
Ik kan u niet meer helpen. U mag hier nooit meer terugkomen.
Breng hem naar z'n hotel.
Als je hem laat leven breng je ons in gevaar. Waarom? Vergiffenis?
Je was erbij. Sommige dingen mogen nooit vergeten worden.
Kom mee.
Hij is knap, hè?
Vind je niet? Groot, sterk.
Ik denk niet aan andere mannen. Ik ben getrouwd.
Z'n apparaat is er, Ayshe.
Behoefte aan oefening? Het is er echt!
Anne, Joshua Bey gaat mee naar de Cisterne.
Nee. Wij gaan vandaag samen. Ons feestje?
Het spijt me, Mr Connor. Het kan niet.
Het zou onfatsoenlijk zijn. -Ik begrijp 't.
Volgende keer.
Mama. Toe.
Misschien als u twintig passen achter ons blijft. Dan is 't geen schande.
Ik haal m'n hoed en m'n jas.
Weet je waar ik woon?
Soms regent het daar drie of vier jaar niet.
We zoeken water dat door de barsten in de aarde is gevallen.
Hoe vind je dat onder de grond?
Er is een truc voor. Je moet 't voelen.
Voelt u dat iedere keer?
Nee. Ik heb veel bronnen gegraven, die gewoon gaten bleken te zijn.
Ik zal 't je laten zien.
Ik heb iets van je.
Orhan vroeg me om je man te zoeken.
Ik haat die foto.
Turgut is musicus, geen soldaat.
Hoelang was je getrouwd?
Ik ben nog steeds getrouwd.
Twaalf jaar.
M'n moeder had geregeld dat ik met 'n ander zou trouwen...
...maar m'n vader bestreed haar.
Hij zei: Waarom zou onze dochter net zo'n naar leven moeten hebben als wij?
Het is hier niet gemakkelijk om uit liefde te trouwen.
Misschien had m'n moeder gelijk. Turgut was gek.
Stapels onbetaalde rekeningen, altijd muziek, feesten, luie vrienden.
Ik mis de chaos.
Had mijn moeder mijn huwelijk maar geregeld.
Hield je niet van je vrouw?
Ik was dol op haar.
Ik was zo slecht in flirten. Ze trouwde met me uit ongeduld, denk ik.
Maar jullie waren gelukkig. -Heel gelukkig.
Tot de jongens werden vermist.
Het is goed om te weten waar ze zijn.
Niet meer vermist of naamloos.
Ze zeiden dat m'n oudste zoon gevangen was genomen.
Leeft hij dus nog? -Dat weet ik niet.
Maar je hebt hoop.
Waar ik vandaan kom is hoop een vereiste.
Welterusten, Mr Connor.
Ayshe, je weet wat er van je wordt verwacht.
Je moet je houden aan de traditionele rouw...
...daarna kunnen we trouwen.
Je moet doen wat goed is.
Al was 't maar voor de jongen.
Omer komt om de drie nachten bij je.
Ik kom vanavond en dan vertellen we het aan Orhan.
Geef me nog een dag. Ik wil het hem zelf vertellen.
Op m'n eigen manier. Alsjeblieft.
Pas op. Je lot ligt daarin.
Het is een mal boerenspelletje. Je moet 't eerst opdrinken.
Nu moeten we wachten.
Alles wordt hier door de koffie besloten.
Zaken, vakanties, zelfs onze echtgenoten.
En dat gaat goed?
Als twee families samen een huwelijk arrangeren, breng 't meisje ze koffie.
Als hij zoet is, stemt ze in met het huwelijk.
Als hij bitter is: ga weg.
Hoe meer suiker, hoe dieper de liefde.
Het is allemaal boerenonzin.
Je bent niet in 't zwart.
Zolang ik niet zeker weet dat Turgut dood is, kan ik niet...
Denk je dat ik gek ben? -Nee.
We weten het allebei. Iedereen weet 't, behalve Orhan.
M'n broer is in de hemel.
Ik ben er niet klaar voor om te hertrouwen.
Je kwam bij mij thuis en we gingen akkoord.
Je zou me vernederen voor m'n familie.
Dit huwelijk is niet voor jou. Het is voor Orhan.
Hij wordt mijn zoon. Ik ben het m'n broer verplicht.
Dit is onze manier. -Nee, dit is jouw manier.
Orhan. Kom hier. -Nee.
Dit komt door jouw trots. -Alsjeblieft, niet zo.
Wat heb ik gedaan? -Niets, liefje. Laat ons alleen.
Je vader is al vier jaar dood.
Je moeder heeft tegen je gelogen. -Luister niet naar hem.
Je vader is een held. Wees trots.
Anne.
Daarom heeft God je nooit een zoon gegeven.
Je zult hem nooit hebben.
Je zult mij nooit hebben, of dit huis.
Je bent niet beter dan die slet boven.
Blijf hier.
Hou op.
Hou op. Dit gaat jou niet aan.
Wil je dit? De vijand?
Hij staat erbuiten.
M'n broer was een dwaas. Je doet de familie schande aan.
Die zak verstaat geen woord van onze taal.
Ga weg. Je moet gaan. Je hebt hem beledigd. Dat vergeeft hij je niet.
Hij sloeg je. -Ik sloeg hem.
Je begrijpt er niets van. Je zult 't nooit begrijpen.
Ik deed wat goed was, dacht ik. -Ja.
Jij en je zoons en je legers die doen wat goed is.
Jullie hebben Orhan z'n vader ontnomen en mij met dit soort keuzes opgezadeld.
Laat me je dan helpen.
Wil je ons nu gaan redden? -Ik heb drie jongens opgevoed.
En waar zijn die nu?
Dit is jouw wereld niet. Ga naar huis, Mr Connor.
U hoeft niet weg te gaan. Op mij is ze voortdurend boos.
U zou een goede ambassadeur zijn, Connor Bey.
Ken je hem? Hij heeft mijn familie schande aangedaan.
Ik moet hem naar majoor Hasan brengen. Kom hier, Connor.
Eerst gaan we hem leren wat eer is.
Met z'n vieren?
Wil je vechten? We zijn nog steeds in oorlog. Ga bij de Nationalisten.
Ik heb je zoons naam gevonden op een lijst met gewonden.
Ze hebben hem naar een kamp in Afion gebracht.
Na Afion weten we het niet. De winters zijn streng.
Is hij daar gestorven?
Geen gegevens meer. Wij zijn Osmaans, niet Duits.
Morgen zit je op een boot, terug naar Australië.
Jemal en ik gaan naar Ankara.
Mustafa Kemal brengt daar een nationalistisch leger bijeen.
We komen dan door Afion.
Ik zal vragen of iemand zich je zoon herinnert.
Kan hij nog steeds in Afion zijn? -Nee.
Als soldaat...
...als vader...
...zeg ik je dat er geen hoop meer is.
'De onzichtbare wind voert ons over de wereld.'
'Herinner je je God zo veel dat je vergeten wordt.'
Mustafa Kemal.
Op wie toast hij? -Op Turkije's toekomst.
Moet je hem zien. Hij is de slechtste sergeant van het hele Osmaanse leger.
Ik heb drie keer die man z'n leven gered. Nooit in de strijd.
Moet je hem zien. Net een pauw met een grote snor en gouden knopen.
'Ik hou van m'n vrouw, ik hou van m'n kinderen.'
'Ik ben een verwaande kwast.'
Vanavond doden we deze man met leeuwenmelk.
Serefe. Vergeet.
De eerste Australiër met wie ik sprak...
...was een dief bij Lone Pine.
De man zwaaide met een witte lap...
...riep en liep recht het niemandsland door.
Hij droeg wat. Er waren wel duizend geweren op hem gericht.
Tweeduizend ogen, maar hij liep door.
Hij bereikte ons...
...en liet een van onze gewonden in onze handen vallen.
We rookten samen een sigaret en hij liep terug.
En niemand schoot hem neer. -Dat had ik moeten doen.
Pas toen hij weg was, besefte ik dat hij m'n sigaretten had gestolen.
En m'n aansteker.
Sorry dat ik stoor. Ik kom m'n tas halen.
Natuurlijk. Orhan heeft 'm in je kamer gezet.
Ik bied m'n excuses aan voor wat ik heb gezegd. Ik was boos.
Ik meende het niet.
Ik hoor m'n excuses aan te bieden. Je hebt gelijk.
Ik heb ze gemanipuleerd met heldhaftige onzin.
God en koning en vaderland.
Ik moest mannen maken van m'n jongens en ik schoot tekort.
Ik beoordeel een man naar de liefde voor z'n kinderen.
Niet naar wat de wereld ze heeft aangedaan.
Ze komen me morgenochtend halen.
Je kunt niet reizen op een lege maag.
Kom naar beneden alstublieft. Het is ver lopen naar de haven.
Luitenant, wil je zo goed zijn om naar de haven te gaan...
...en de kapitein te zeggen dat die boot niet uitvaart.
Ik heb 'm gezien. Ik zag 'm duidelijk. Hij is niet dood.
Je kunt niet teruggaan.
Trap die deur in.
Ga het dak op. Je kunt naar de stadsmuur komen.
Opzij.
Waar is Connor?
Waar is Joshua Connor?
Naar boven. Snel.
Voorzichtig op die dakpannen.
Hij leeft nog. Ik weet 't. Alsjeblieft. Laat me meekomen.
Nu. Rennen.
Spring in de andere wagon.
Sergeant. -Trek jullie uniformen aan.
Ambassadeur. Welk deel van het Osmaanse Rijk kreeg Australië?
Het ging niet om land voor ons. -Het gaat altijd om land.
Wij hebben niet nog meer land nodig. We vochten voor een principe.
Je vecht, je sterft en krijgt niets. Goed principe.
We moeten zakendoen met dat land.
Een wapen, ja? -In de juiste handen.
Het is een spel. Cricket. Dat is een cricketbat.
Speel jij dat? -Iedereen speelt het.
Je hebt een bal nodig en zo'n bat. -Laat eens zien.
Je hebt veel ruimte nodig.
Jongens, maak plaats. Mr Anzac gaat ons een spel laten zien. Maak plaats.
Je hebt dus de bal...
...die je werpt met een rechte arm. Je probeert de wicket te raken.
Arm recht? -Arm recht.
Klaar?
Daar komt ie. Let op.
Zo, ja. Een rechte arm.
Engelsen. Altijd regels.
Geef me die stok.
Sergeant.
Bereid je voor, jongens.
De Grieken zitten verder het land in dan ik dacht.
Ze terroriseren de mensen en steken de stadjes in brand.
Vroeger waren we één land.
Nu zijn we voortdurend in oorlog.
Trek die gordijnen omhoog.
Zakken.
Joshua, pak een geweer.
We hebben een officier.
Schakel hem uit. Schiet hem neer met z'n eigen geweer.
Deze man is mijn gevangene.
Hij is Australisch.
Jullie bondgenoot.
Australisch?
Kangoeroe?
Ik kom uit Australië. Ja.
Laat hem voorlopig.
Verzamel al hun wapens. Zoek in hun zakken naar goud.
Opschieten.
Anzac Bey.
Val geen land binnen als je niet weet waar het ligt.
God, vergeef hem zijn zonden.
Onze paarden hebben rust nodig.
Raki? -Ouzo.
Dezelfde moeder.
Op Jemal.
Het is een wonder dat Allah alles zo lang door de vingers zag.
Ik rij met je mee tot Afion.
Joshua. Waar ga je naartoe? Afion is deze kant op.
Hij is hier.
We zoeken de man die de windmolen heeft gebouwd.
Hij schildert de iconen in de oude kerk.
Joshua. Kom.
Pa?
Zoon.
Ben je hier?
Tijd om thuis te komen.
Ik ga niet terug.
Geen van ons.
Ze zijn dood.
Dat weet ik.
Hoe is 't met mam?
Ze is bij je broers.
Je zei dat ik op ze moest passen.
Je zei: 'Pas op je broers.' Dat heb ik niet gedaan.
Henry's gezicht werd weggeschoten.
Zo was hij er, en zo was hij er niet meer.
Ed bloedde urenlang.
Ik wil mam.
Hou vol.
Er komt wel iemand.
M'n buik is aan flarden.
Ik kan mezelf niet doodschieten...
...want dan laten ze me niet in de hemel.
Dat mag je me niet vragen. -Je moet 't doen.
Je bent m'n broer.
Klim op 't tapijt, joh.
We smeren 'm.
Breng me naar huis, Artie.
Het werkt alleen als je je ogen dichtdoet.
Ik hou van je.
Tangu.
Ik heb ze gedood.
Ze kunnen niet naar huis terug.
Daarom...
...snapt u...
...is 't goed om mij hier achter te laten.
Ik heb niets gedaan om jullie tegen te houden.
Ik heb je broers gedood toen ik jullie uitzwaaide.
Je broers leven voort in jou.
Je moet weg.
Het is hier te gevaarlijk.
Hij heeft gelijk, Joshua. De Griekse soldaten zijn er. Ik moet nu weg.
Hoe kan ik je bedanken?
Teshekullar.
Teshekullar, Hasan Bey.
Als 't weer goed met hem gaat, zeg dan tegen je zoon...
...dat hij me nog steeds een pakje sigaretten schuldig is.
En een aansteker.
Hierheen.
Help even.
Deze brengt je door de vallei.
Ga na het dorp naar 't noorden en volg de kustlijn.
Ik ga niet weg zonder jou.
Ik heb je moeder begraven. Ik heb je broers begraven.
Als jij niet meegaat, heb ik geen doel.
We gaan hier samen weg, of we sterven hier.
Samen.
Is 't koud? -Nee.
IJskoud.
Drie weken later
Zullen we als we hier klaar zijn wat nieuwe kleren zoeken?
Prima.
Klinkt goed.
Wilt u een kamer?
Schone lakens, warm water... -Geen Duitsers.
Joshua Bey.
U bent teruggekomen.
Welkom terug, Mr Connor. Is dit uw zoon?
Orhan. Help me Arthur naar de op een na beste kamer te brengen.
Ze is buiten.
Ik hoop dat alles goed met je is.
Je spreekt Turks als een dorpeling.
Ben ik hier welkom? -Iedereen is hier welkom.
Je bent niet verbaasd dat ik er ben.
Het was te zien in je koffie. Weken geleden, voor je wegging.
Ik zei 't je, alles is in de koffie te zien.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) werden meer dan 37 miljoen...
...militairen en burgers gedood of gewond.
Meer dan 8 miljoen werden als vermist opgegeven.
Deze film is opgedragen aan allen die 'vermist en naamloos' zijn gebleven...
...en die voortleven in de harten en herinneringen van hun families.
vertaling: Mirjam Beerse